Tarımsal Destekler Nasıl Analiz Edilir?; Üretici Davranış Niyetleri

Tarım politikalarının etkilerinin ölçümünde kullanılan yöntemlerin önemli bir kısmı (her ne kadar ekonomistler pek beğenmese de) ankete bağlı olarak yapılan üretici niyetlerini öğrendiğimiz ve bu niyetleri çeşitli değişkenlerle ilişkilendirdiğimiz çalışmalardır.

Konu İngilizce literatürde “stated intentions” olarak geçiyor. Türkçeye belirtilen niyetler, maksatlar veya amaçlar olarak çevrilebilir. Veya anlam açısından benim beğendiğim üreticilerin davranış niyetleri.

Özellikle AB’de Ortak Tarım Politikası’nın etkisinin değerlendirilmesine yönelik son dönemde yapılan çeşitli projeler kapsamında önemli düzeyde bu alanda çalışma yapılmış.

Kuramsal kısmını bir tarafa bırakırsak, uygulaması göreli olarak biraz daha kolay (ancak göreli olarak). Uygulamasının göreli daha kolay olmasının yanı sıra, özellikle ex-ante olarak belirtilen yani bir olayın olmadan önce veya politika açısından söyleyeceksek uygulaması henüz olmayan bir politikanın olası etkilerinin normatif açıdan ölçelebilmesi, matematiksel programlamada ortaya çıkan keskin davranışları içermemesi ve sosyoekonomik faktörleri içerebilmesi gibi çeşitli avantajları var.

Kısaca uygulama şekli şöyle ilerliyor. Örneğin OTP’yi ele alalım. Bilim insanları üretici davranışlarını öğrenecekleri bir anket hazırlıyorlar. Anket içerisinde mevcut dönemin sabit kalmasını (OTP’nin düzeyi ve uygulanışı, fiyatlar veya diğer ilişkili piyasalar, kısaca mevcut koşullar) içeren bir senaryo oluyor. Mevcut koşullar sabit kalırsa önümüzdeki dönemde üreticilerin nasıl davranacakları anket aracılığı ile soruluyor. Davranma konusu ise örneğin şöyle bir soru; önümüzdeki 5 yılda bütün koşullar aynı kalırsa mevcut ekim alanınızda nasıl bir değişiklik olur (artar, azalır, değişmez). Ardından ikinci bir senaryo hazırlanıyor. Bu senaryoda da OTP’nin tamamıyla kaldırılması durumu inceliyor ve üreticiye benzer soru diğer koşullar sabit kalmak koşuluyla OTP tamamıyla kaldırılsa, ekim alanınızı önümüzdeki 5 yılda nasıl değiştirsiniz şeklinde soruluyor. Böylelikle elimizde iki senaryoya bağlı üreticilerin niyetlerine dayanan bağımlı değişkenler olmuş oluyor. Ardından bu bağımlı değişkenler çeşitli bağımsız değişkenler (yaş, arazi büyüklüğü, destek miktarı, mirasçı vb.) ile çeşitli ekonometrik yöntemler kullanılarak (logistik regresyon vb.) kullanılarak analiz ediliyor. İki senaryodaki değişimler birbirleri ile kıyaslanıyor ve özellikle politika değişikliği olan senaryoda hangi değişkenlerin açıklayıcı olduğu durumlar tartışılıyor.

Konunun önemli eksiği; üreticilerin söyledikleri gibi davranmamaları. Bu durumu inceleyen çalışmalar yapılmış/yapılıyor ve tabi ki yapılmayı bekliyor. Her ne kadar içerisinde çeşitli sorunlar barındırsa da, üretici davranış niyetlerini içeren bu çalışmalar matematiksel programlama veya ex-post ekonometrik yöntemleri tamamlayan ve farklı araştırma alanları oluşturulmasına yarayan, ayrıca politika yapıcılarına önemli bulgular veren çalışmalar olarak karşımıza çıkıyor.

Son yıllarda bu yaklaşımı uygulayan bir kaç çalışma örneği olarak da şunlar verilebilir;

Bu yazı Araştırma Teknikleri kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir