Üretimden Bağımsız Destekler Gerçekten Üretimden Bağımsız mı?

Merhaba,

Goodwin ve Mishra (2006)‘nın başlığı aşağı yukarı bu yazı başlığındaki çelişkiyi içeriyordu. Üretimden bağımsız olarak tanımlanan bir desteğin gerçekten bağımsız olup olmadığının sorgulanmasından bahsettiğimizi söyleyebiliriz.

Konuyu biraz açalım. Özellikle DTÖ sürecinde tarımsal destekleri içeren tarım politikaları en önemli tartışma alanlarından biri oldu. Öyle zamanlar oldu ki ülkeler tarım politikaları konusunda anlaşamadıkları için ticari görüşmeler durma noktasında geldi. İşte DTÖ’nün kuruluşu, Tarım Anlaşması’nın kabul edilmesi vb. gelişmeler ile konu farklı bir hal aldı.

Destekler açısından ise ülkeler mümkün olduğu kadar fiyat desteklerini azaltma ve üreticilere doğrudan ödeme yapılması konusunda aşağı yukarı anlaştı. Ancak bu durum başka tartışmaların ortaya çıkmasına neden oldu.

Üretimden bağımsız destekler dediğimiz konu, üreticilerin geçmiş üretim, ekim alanı ve/veya verim değerleri üzerinden doğrudan ödeme yapılmasını içeren bir çerçeveyi oluşturuyor. Ekonomik gücü yerinde olan gelişmiş ülkeler fiyat desteklerini azaltarak üreticilerini bu yolla destekleme yoluna gittiler. ABD’de üretim esnekliği sözleşmesi, AB’de tek çiftlik ödemeleri, Türkiye, Güney Kore, Çin, Japonya’da ise doğrudan gelir destekleri bu konuda ki önemli örnekler (her ne kadar Türkiye’deki uygulama tam olarak üretimden bağımsız olmasa ve geçmiş bir döneme dayanmasa da, diğer desteklerle benzer bir kaç özelliğe sahip).

2000’lerin başından günümüze tarım politikası alanında çalışan bilim insanları arasında üretimden bağımsız desteklerin etkisinin incelenmesi önemli bir alan olarak görüldü. Kişisel görüşüm bu konuya ilginin bu kadar artmasında ABD ve Brezilya arasında pamuk konusunda yaşanan tartışmanın etkisi var. Çok çeşitli yöntemler ve kapsamlı veri setleri ile bu desteklerin etkisi incelendi. Ancak sonuç konusunda tam bir mutabakat sağlandığı söylenemez. Gerçekten bu destekler üretimden bağımsız mı? Sorusunun kapsamı genişledikçe genişledi.

Biz de danışmanım Prof. Dr. Emine Olhan ile bu konuyu literatüre bağlı bir şekilde değerlendirmek istedik. Şimdi o çalışmadan biraz bahsetmek istiyorum. Çalışmanın “Tarım Ekonomisi Dergisi”nin 2013-2 sayılı basımında yayımlanacak şeklini de yazı sonuna ekledim.

Başlıca amacımız; üretimden bağımsız desteklerin üretim üzerindeki etkisini literatüre bağlı değerlendirmektir.

Desteğin etki yapabileceği yolları geçmiş çalışmalardan faydalanarak 8 alt bölüme ayırdık;

1- Genel Etki, 2- Risk Tutumu, 3- Arazi Değeri 4- Kredi Kısıtı 5- Politika Beklentisi
6- Yapısal Değişim 7- İşgücü Dağıtımı 8- Çevresel Yansıma

Her bölümün ilk kısmı araştırmacıların bu alanda desteğin nasıl etki yapabileceğine dair öne sürdükleri varsayımları içeriyor. İkinci bölümleri ise konu ile ilgili yapılmış çalışma bulgularını değerlendiriyor.

Sonuçta üretimden bağımsız desteğin etkisi konusunda birkaç ana nokta ortaya çıktı;

Üretimden bağımsız destekler,
– Üreticinin risk tutumunda değişiklik yapabilir,
– Arazi fiyatları ve kira ücretini artırabilir,
– Kredi kısıtı bulunan üreticinin sermaye kısıtını rahatlatabilir,
– Üreticinin gelecek dönem politika beklentisine bağlı olarak üretim kararında etkili olabilir,
– Tarım sektörüne giriş ve çıkışlar üzerinde etki yaparak sektörel değişimi hızlandırabilir,
– Üreticinin işgücü dağıtım tercihine etki edebilir,
– Girdi kullanım düzeyini değiştirerek çevresel yansımalara neden olabilir.

Ancak bu konuda belirtilmesi gereken;
– Model ve yöntemlere bağlı sonuçlar önemli düzeyde değişebilmektedir,
– Kapsamlı veri setlerine ihtiyaç duyulmaktadır,
– Desteğin tanımlanma güçlüğü bulunmaktadır,
– ABD ve AB dışında farklı ülkelerin sonuçlarına ihtiyaç duyulmaktadır.

Özetle üretimden bağımsız desteklerin ve hatta diğer desteklerin etkisinin incelenmesi konusunda daha çok araştırmaya ihtiyacımız var.

Çalışmamız;
Üretimden Bağımsız Desteklerin Etkileri: Genel Bir Değerlendirme

Ayrıca yeni yayımlanan bir başka literatür çalışması da konuya ilgi duyan arkadaşlara faydalı olabilir; Moro ve Sckokai (2013).

Bu yazı Tarımsal Destek, Ulusal Tarım Politikası, Uluslararası Tarım Politikası kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir