Türkiye’de Tarımsal Desteklerin Analizi

Doktora tezimizin bir bölümünde Türkiye’de uygulanan tarımsal desteklerin analizini amaçlamıştık. Uzun bir zaman sonra araştırmamızın Food Policy dergisine kabul edildiğini öğrendik. Bu yazımızda ne yaptığımızı kısaca basit bir dille anlatmak istiyorum.

Öncelikle tarımsal desteklerin analizi politika değerlendirmesi içerisinde olduğu için çok geniş kapsamlı bir konu olarak karşımıza çıkıyor. Biz de eskiden özellikle üretimden bağımsız desteklerin üretim üzerine etkisine odaklanıyorduk. Bu konuda genel bir literatür taraması yapmıştık. Her ne kadar ülkemizde verilen destekler doğrudan üretime bağlı olsa da, bu literatür değerlendirmesiyle bilimsel camia hakkında genel bir fikrimiz olmuştu.

Şimdi ki çalışmamızda ise önemli nokta ülkemizde uygulanan ve üretimden bağımsız olmayan tarımsal desteklerin analiz edileceği veri setinin temin edilmesiydi. Bizim Çiftçi Kayıt Sistemi’nde üreticilerin aldıkları destekler ve ekim alanları düzenli bir şekilde kayıt altına alınıyor. Biz de Yüreğir ve Ceyhan’da ÇKS’ye kayıtlı mısır ve pamuk üreticilerinin 2008-2012 yıllarındaki verileri kullanarak bir etki değerlendirmesi gerçekleştirdik.

Üretici bazında ve yıllara yönelik bir veri seti olması nedeniyle panel veri analizi yöntemini kullandık. Her üretici her yıl aynı ürünü yetiştirmediği için dengesiz panel veri denilen bir veri setimiz oluyor. Bu dengesiz veriyi dikkate alan Biorn’un geliştirdiği bir yöntemi kullandık. Bir de üreticilerin tamamı mısır ve pamuğu yetiştirmediği için ekim alanı değerlerinde önemli düzeyde sıfırlar oluyor. Bu durumu da literatürde sıklıkla kullanılan Shonkwiler ve Yen metodunu dikkate alarak çözümledik.

Araştırmamızın bizim için önemli bir kaç noktası var. Öncelikle birden fazla ürüne odaklanıyoruz. Birincisi mısır, ikincisi pamuk. Burada pamuk gıda ürünü olmadığı için gıda ve gıda dışı ürünleri birlikte dikkate alarak literatüre özellikle gıda güvenliği açısından bir değerlendirme ile katkı sağlıyoruz. İkinci nokta ise fark ödemesi desteği ile mazot, gübre ve toprak analizi desteğinin birlikte değerlendirilmesidir. Birinci desteği ürün desteği, ikinci desteği girdi desteği olarak tanımladık. Elimizdeki verilerde girdi destekleri ürün bazında hesaplanmadığı için bu değişkeni kendimiz hesaplamak zorunda kaldık. Çeşitli kontrol ile veri setimizin sağlamlığını test ettikten sonra politika etkisini ölçebildik. Başlıca beklentimiz girdi desteği olan mazot, gübre ve toprak analizi desteğinin etkisinin fark ödemesi desteğinin etkisinden küçük çıkmasıydı. Çünkü hem literatür genelde üretime doğrudan bağlı olmayan desteklerin daha düşük etki yaratacağını varsayıyor. Hem de girdi destekleri ürün desteklerinden parasal olarak oldukça düşük. Ancak sonuçlarımız bize durumun hiç de öyle olamayabileceğini gösterdi. Birçok farklı şekilde hesaplamalarımızı gerçekleştirsek de, her yaptığımızda parasal olarak düşük miktarda olan girdi desteklerinin etkisinin parasal olarak fazla olan ürün desteklerinden daha fazla etki yarattığını bulduk. Bu durumun ortaya çıkmasının desteğin verilme zamanı ile ilişkili olabileceğini düşünüyoruz.

Çalışmamız aslında oldukça basit bir yaklaşıma sahip ve kesinlikle başlangıç düzeyinde. Çok daha kapsamlı veri setleri ve farklı araştırma yaklaşımlarıyla konunun ayrıntılarının irdelenmeye ihtiyacı var. Bu ayrıntılı irdelemeyle ilgili çalışmalarımız devam ediyor.

Çalışma ayrıntısı için lütfen bkz; Food vs. Fiber: An Analysis of Agricultural Support Policy in Turkey

Bu yazı Tarımsal Destek, Ulusal Tarım Politikası kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir