Bilimsel Makale Okuma

Bir araştırmacının en fazla zaman harcadığı konuların başında bilimsel literatürde yayımlanan makaleleri takip etmek ve okumak geliyor. Ancak makale okuma dışında zaman ayrılması gereken önemli diğer konular olduğu için okuma işleminin verimli bir şekilde yapılması gerekiyor. Akademinin diğer alanlarında olduğu gibi bu alanda zaten bu iş içerisinde olan herkes tarafından bilindiği varsayılan bir alan. O yüzden yeni başlayanlar kendi başına bu işi nasıl yapacaklarını öğrenmek zorunda kalıyor. Ben de bu konuda önemli sorunlar yaşıyorum. Bu yazıyı da hem bana, hem de diğer başlangıç düzeyindeki araştırmacılara yardımcı olabileceğini düşündüğüm için yazmak istedim.

Niye Okumalı

Bilimsel makaleleri ilgilendiğimiz konuyu öğrenmek için okuyoruz. Bu öğrenme amacı da eğer araştırmacı isek, bilimsel literatürü öğrenerek kendi araştırmamızı kurgulamak, literatürdeki yerimizi ve kullanacağımız yöntemleri tespit etmek ve bulgularımızı diğer araştırmalar ile kıyaslamak olarak özetlenebilir. Tabi ki bu amaçlara birkaç ek daha yapılabilir. Ancak bu yazıyı okuyan birisi muhtemelen niye okuduğunu gayet iyi biliyordur.

Nasıl Okunabilir

Nasıl okumalı ile ilgili aklıma gelen başlıca iki yaklaşım var.

  • Bütün bölümleri sırası ile okuma: Bu yaklaşımda makale aynı bir roman benzeri baştan sona okunur. Artı tarafı makalenin bir bütün olarak kavranılmasında yararlı olmasıdır. Eksi tarafı ise doğrudan bizimle ilgili olmayacak kısımlara (örneğin kullanmayacağımız yöntem bölümüne veya girişten sonra gelen ve ilgili araştırma bölgesini ayrıntılı tanıtan bölüme) ciddi bir zaman ayrılarak ana araştırma konumuzdan sapabiliriz.
  • Bölümleri farklı sıra ile okuma: Bu yaklaşım genel olarak üstte belirtiğim yaklaşıma tercih ediliyor. Araştırmacılar veya araştırma açısından öncelikler değişse de, genel olarak yaklaşım şu şekilde; öncelikle özet okunur, doğrudan bizim araştırmamızla ilgili değil mi, o zaman başka bir makaleye geçilir. Doğrudan bizim araştırmamız ile mi ilgili, o zaman özetten sonra sonuç okunur. Bu aşamada da acaba araştırmanın devamını okumam gerekli mi diye sorulur, eğer gerekli ise, araştırma bulguları (şekiller, tablolar ve bulgular bölümü) okunur. Bu aşamadan sonra giriş bölümü okunur ve en sona yöntem bölümü incelenir. Giriş bölümü ile yöntem bölümünün okunması yer değiştirebilir. Bu yaklaşımın artı tarafı çeşitli aşamalarda makalelerde elemeler yaptığımız için zaman kazancı açısından üstte belirtilen sıralı okumaya göre daha etkili. Eksi tarafı ise bazı bölümlerin okunmaması durumunda (örneğin yöntemin) ilerde ihtiyaç duyulabilecek bir alan öğrenilememiş olabilir.

Aslında bu iki yaklaşım öyle keskin sınırlar ile birbirinden ayrılmış değil. Ayrıca belirtilen sıralar ve yöntemler kesin değişmez çerçevelere de sahip değiller. Bence önemli nokta, makale okuma yaklaşımının zaman yönetimi ve elde edilen bilgi düzeyi açısından artı ve eksilerinin tartırılarak, harcanan zamanın fırsat maliyetinin düşünülmesidir.

Okuma Sorun ve Olası Çözümleri

  • Az okuma: Eğer tembellik nedeniyle az okuyorsak, çözüm basit; daha fazla okuyun. Ancak yeni bir araştırma konusuna başladığımız için ilgili makaleleri de bulamamış olabiliriz. Bu durum da okumadan ziyade literatür taraması ile ilgili.
  • Çok okuma: Bence en önemli sorunlardan birisi bu gereğinden fazla okuma kısmı. Araştırma aşamasında insan karşısına çıkan konuyla doğrudan veya dolaylı ilgili her makaleyi okumak isteyebiliyor. Bu durum ciddi bir zaman kaybına yol açıyor. Çünkü araştırma alanı aslında o kadar da geniş değil. Ayrıca elde edilen bilginin araştırmamız açısından uygulanabilir olması gerekiyor. Diğer türlü roman okur gibi okuyup, onlarca makaleden sonra eee ne oldu şimdi diye bir boşluğa düşmek  mümkün. Ayrıca araştırmanın diğer kısımları (veri toplama, analiz, yazım vd.) okuma aşamasına ayrılan gereğinden uzun zaman nedeniyle yeterli ilgi görmediği için çalışma kalitesinin olumsuz etkilenmesi de mümkün. Hala bu sorunla uğraşan birisi olarak, kendime ve benzer sorunu paylaşan arkadaşlara diyeceğim; daha seçici davranmak lazım.
  • Alan yabancılığı: Yeni bir alanda bilimsel bir makaleyi okumak, alanın kendine has terminolojisi nedeniyle başlangıçta oldukça zor olabiliyor. Bu durumu biraz rahatlatmak için konu ile ilgili önemli bir makalenin okunması aşamasında anlaşılmayan ve sürekli karşımıza çıkan kavramlar not alınıp, öğrenilebilir ve ardından kaldığımız makalelere dönülebilir.
Bu yazı Araştırma Teknikleri kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir